ईमेल वापरून संवाद साधणे — इलेक्ट्रीशियन वर्ष 1
Announcements
ITI Admission 2026 Last Date Extended in Maharashtra | ITI प्रवेशाची अंतिम तारीख 14 ऑक्टोबर 🚨 TATA MOTORS LTD. – APPRENTICESHIP RECRUITMENT 2026 🚨 🚀 Bajaj Manufacturing Systems (BMS) Course ला श्री गणेश प्रायव्हेट ITI, यावल येथे सुरुवात 📢 Skill India Portal वर Training Verification प्रक्रिया सुरू 🎓📱 **ITI विद्यार्थ्यांसाठी आता अभ्यास होणार आणखी स्मार्ट!** 🚀 📢 रोजगार महाकुंभ – महाराष्ट्र | नोकरीइच्छुक उमेदवारांसाठी नोंदणी सुरू! 📢 ITI विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची संधी ⚡ महाजेनको अंतर्गत प्रशिक्षण योजनेची जाहिरात.. 📢 **महत्त्वाची सूचना – ITI Admission**
Home / Communication Using Emails — Electrician Year 1

Communication Using Emails — Electrician Year 1

Updated 19 Nov 2026 ·
Electrician Year 1 Employability Skills LO 3 P 0 / T 15 hrs

Use digital tools, software applications, and online platforms safely and effectively for work and learning.

Syllabus

Professional Knowledge (Theory)

  • Create and use an email ID.
  • Learn how to attach files and use CC and BCC when sending emails.

For Trainees — Notebook Notes

नोंदवही टिपण (Notebook Notes)

व्यवसाय: इलेक्ट्रीशियन (Electrician)
वर्ष: १ ले वर्ष
विषय: Employability Skills
मॉड्यूल / टॉपिक: Communication Using Emails / डिजिटल साधने व ई-मेल संवाद


उद्दिष्टे

  • Employability Skills मधील डिजिटल साधने आणि ई-मेल संवादाशी संबंधित अभ्यासक्रम रचना समजून घेणे.
  • संगणक (Desktop Computer) आणि त्याच्याशी संबंधित हार्डवेअर/सॉफ्टवेअर तपशील जाणून घेणे.
  • Employability Skills विषयाचे प्रशिक्षण तास आणि संकेतस्थळांवरील संसाधनांची माहिती मिळवणे.

परिचय / व्याख्या

  • Employability Skills (रोजगार कौशल्ये): हा ITI अभ्यासक्रमातील Core area (गाभा क्षेत्र) आहे, जो प्रशिक्षणार्थ्यांमध्ये आवश्यक core skills, ज्ञान (knowledge) आणि जीवन कौशल्ये (life skills) विकसित करतो.
  • Basic Computer & Communication Skills: व्यावसायिक आणि शैक्षणिक कामांसाठी संगणक, डिजिटल साधने आणि इंग्रजी/संवाद कौशल्यांचा प्रभावी व सुरक्षित वापर करण्याचे कौशल्य.

मुख्य मुद्दे

मुद्दा १: Employability Skills अभ्यासक्रम व प्रशिक्षण रचना

  • Employability Skills हा विषय CTS अंतर्गत सर्व व्यवसायांसाठी सामायिक (Common for all CTS trades) आहे.
  • या विषयासाठी पहिल्या वर्षात १२० तास आणि दुसऱ्या वर्षात ६० तास (एकूण १८० तास) निर्धारित केलेले आहेत.
  • Employability Skills चे Learning outcomes, Assessment criteria, अभ्यासक्रम (Syllabus) आणि Tool List ही माहिती स्वतंत्रपणे DGT च्या अधिकृत संकेतस्थळांवर उपलब्ध करून दिली जाते.
  • अधिकृत संकेतस्थळे:
    1. www.cstaricalcutta.gov.in
    2. www.bharatskills.gov.in
    3. www.dgt.gov.in
  • इन्स्ट्रक्टर पात्रतेनुसार, त्यांनी १२ वी किंवा डिप्लोमा स्तरावर English / Communication Skills आणि Basic Computer विषयांचा अभ्यास केलेला असणे आवश्यक आहे.

मुद्दा २: डिजिटल साधनांचा वापर - Desktop Computer तपशील

  • ई-मेल संवाद आणि डिजिटल साधनांच्या वापरासाठी प्रयोगशाळेत Desktop Computer ची तरतूद Annexure-I मध्ये केलेली आहे.
  • ITI इलेक्ट्रीशियन प्रयोगशाळेसाठी आवश्यक Desktop Computer चा तपशील खालील तक्त्यात दिला आहे:
अनुक्रमांक उपकरणाचे नाव (Item) तपशील / स्पेसिफिकेशन (Specification) प्रमाण (Quantity)
१२८ Desktop Computer CPU: 64 Bit / i5 किंवा नवीन प्रोसेसर, Speed: 3 GHz किंवा अधिक.RAM: 16 GB DDR-IV किंवा अधिक, Wi-Fi Enabled.Graphics: 4 GB व अधिक.Network Card: Integrated Gigabit Ethernet.सोबत: USB Mouse, USB Keyboard, Monitor (किमान 19 inch किंवा अधिक).सॉफ्टवेअर: Licensed Operating System आणि Antivirus. २ नग (2 Nos.)

आकृती


सूत्रे व उदाहरणे


सुरक्षितता

  • Desktop Computer वापरताना Licensed Operating System आणि अधिकृत Antivirus सॉफ्टवेअर वापरणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे सिस्टीम सुरक्षित राहते.

लक्षात ठेवा

  1. Employability Skills हा अभ्यासक्रमातील Core area मधील विषय आहे.
  2. Employability Skills चे प्रशिक्षण तास: १ ले वर्ष = १२० तास, २ रे वर्ष = ६० तास.
  3. हा विषय सर्व CTS व्यवसायांसाठी सामायिक (Common) आहे.
  4. विस्तृत अभ्यासक्रम आणि साहित्य www.bharatskills.gov.in, www.cstaricalcutta.gov.in आणि www.dgt.gov.in वर उपलब्ध आहे.
  5. इन्स्ट्रक्टरसाठी १२ वी/डिप्लोमा स्तरावर English/Communication Skills आणि Basic Computer चे शिक्षण अनिवार्य आहे.
  6. इलेक्ट्रीशियन टूल लिस्टनुसार २ नग Desktop Computer ची तरतूद आहे.
  7. Desktop Computer चा प्रोसेसर 64 Bit / i5 (3 GHz किंवा अधिक speed) असावा.
  8. संगणकात किमान 16 GB DDR-IV RAM आणि Licensed OS/Antivirus असणे आवश्यक आहे.

प्रश्नोत्तरे

प्र. १. ITI अभ्यासक्रमात Employability Skills कोणत्या क्षेत्रांतर्गत (Area) येतो?
उत्तर: Employability Skills हा ITI अभ्यासक्रमात Core Area अंतर्गत येतो, जो core skills आणि life skills प्रदान करतो.

प्र. २. प्रथम वर्षासाठी Employability Skills चे किती तास (Training Hours) दिलेले आहेत?
उत्तर: प्रथम वर्षासाठी १२० Notional Training Hours दिलेले आहेत.

प्र. ३. दुसऱ्या वर्षासाठी Employability Skills चे प्रशिक्षण तास किती आहेत?
उत्तर: दुसऱ्या वर्षासाठी ६० Notional Training Hours दिलेले आहेत.

प्र. ४. Employability Skills चा विस्तृत अभ्यासक्रम कोणत्या संकेतस्थळांवर उपलब्ध आहे?
उत्तर: www.cstaricalcutta.gov.in, www.bharatskills.gov.in आणि www.dgt.gov.in या संकेतस्थळांवर उपलब्ध आहे.

प्र. ५. Employability Skills इन्स्ट्रक्टरसाठी संगणक व संवादाबाबत कोणती अट आवश्यक आहे?
उत्तर: इन्स्ट्रक्टरने १२ वी किंवा डिप्लोमा स्तरावर (किंवा त्याहून उच्च) English / Communication Skills आणि Basic Computer चा अभ्यास केलेला असावा.

प्र. ६. टूल लिस्टनुसार प्रयोगशाळेसाठी किती Desktop Computer आवश्यक आहेत?
उत्तर: टूल लिस्टनुसार २ नग (2 Nos.) Desktop Computer आवश्यक आहेत.

प्र. ७. Desktop Computer च्या RAM आणि Processor चा तपशील काय आहे?
उत्तर: Processor: 64 Bit / i5 किंवा नवीन (Speed: 3 GHz किंवा अधिक); RAM: 16 GB DDR-IV किंवा अधिक.

प्र. ८. Desktop Computer सोबत कोणत्या प्रकारच्या सॉफ्टवेअरची आवश्यकता नमूद केली आहे?
उत्तर: Licensed Operating System आणि ट्रेडशी संबंधित सॉफ्टवेअरशी सुसंगत Antivirus सॉफ्टवेअर.

For Instructors — Teaching Notes

यहाँ इलेक्ट्रीशियन (Electrician) व्यवसायाच्या १ ल्या वर्षातील Employability Skills या विषयासाठी Communication Using Emails (ईमेलद्वारे संवाद) या घटकावर आधारित अध्यापन टिप्पणी (Teaching Notes) खालीलप्रमाणे आहे.


उद्दिष्टे

या पाठाच्या शेवटी शिकाऊ उमेदवार खालील गोष्टी करण्यास सक्षम होतील:

  1. ईमेल आयडी तयार करणे आणि वापरणे (Create and use an email ID).
  2. ईमेल पाठवताना फाइली अटॅच करणे (Attach files) आणि CC व BCC चा वापर करणे शिकणे.
  3. वर्कशॉप/वर्गखोलीतील डेस्कटॉप संगणक व इंटरनेट सुविधा वापरून डिजिटल साधनांद्वारे सुरक्षित व प्रभावी संवाद साधणे.

प्रेरणा (5 मिनिटे)

  • पूर्वज्ञान (Prior Knowledge): उमेदवारांना डेस्कटॉप संगणक (Desktop Computer) आणि इंटरनेट (Internet) याविषयी प्राथमिक माहिती आहे.
  • प्रेरक प्रश्न / वर्कशॉप परिस्थिती: "आपल्या आयटीआयमधील डेस्कटॉप संगणक आणि वर्गखोलीतील इंटरनेट सुविधा वापरून वर्कशॉपशी संबंधित माहिती, अहवाल किंवा www.bharatskills.gov.in वरून मिळवलेले शैक्षणिक साहित्य डिजिटल स्वरूपात इतरांना सुरक्षितपणे पाठवण्यासाठी ईमेल आयडी, फाईल अटॅचमेंट, CC आणि BCC चा वापर कसा करावा?"

सादरीकरण (35 मिनिटे)

1. ईमेल आयडी तयार करणे आणि वापरणे (Create and Use an Email ID)

  • इन्स्ट्रक्टर काय सांगतात / दाखवतात: इन्स्ट्रक्टर वर्गखोलीतील डेस्कटॉप संगणक दाखवतात आणि इंटरनेट सुविधा वापरून डिजिटल संवादासाठी ईमेल आयडी कसा तयार करावा व वापरावा यावर प्रात्यक्षिक चर्चा व मार्गदर्शन करतात.
  • स्पष्टीकरण व चर्चा (Activity/Discussion):
    • Employability Skills अभ्यासक्रमातील मॉड्यूल (LO 3) अंतर्गत काम आणि शिकण्यासाठी डिजिटल साधने, सॉफ्टवेअर ॲप्लिकेशन्स आणि ऑनलाईन प्लॅटफॉर्मचा सुरक्षित व प्रभावी वापर करणे आवश्यक मानले गेले आहे.
    • १ ल्या वर्षात Employability Skills विषयासाठी एकूण १२० तास दिलेले आहेत.
    • ईमेल आयडी तयार करण्यासाठी व वापरण्यासाठी आयटीआय वर्गखोलीमध्ये इंटरनेट सुविधा (Internet facility) उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.
    • ईमेल आयडी वापरताना संगणकावर परवानाकृत ऑपरेटिंग सिस्टम (Licensed Operating System) आणि अँटीव्हायरस (Antivirus) असणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे असते.
    • www.bharatskills.gov.in, www.cstaricalcutta.gov.in आणि www.dgt.gov.in या संकेतस्थळांवरून अभ्यासक्रम, टूल लिस्ट आणि लर्निंग मटेरिअल मिळवण्यासाठी व डिजिटल संवादासाठी ईमेल आयडीचा वापर केला जातो.
  • चर्चा / ॲक्टिव्हिटी: उमेदवारांना संगणक लॅबमधील डेस्कटॉप संगणकावर बसवून ईमेल आयडी तयार करण्याच्या आणि वापरण्याच्या पायऱ्यांवर चर्चा करण्यास सांगणे.
  • आवश्यक उपकरणांचे स्पेसिफिकेशन (स्रोतनुसार):
घटक (Component) स्रोतनुसार स्पेसिफिकेशन (Specification as per Source)
डेस्कटॉप संगणक CPU 64 Bit / i5 or latest processor, Speed: 3 GHz or Higher
RAM व नेटवर्क 16 GB DDR-IV or Higher, Wi-Fi Enabled, Integrated Gigabit Ethernet
पेरिफेरल्स व मॉनिटर USB Mouse, USB Keyboard, Min. 19 inch Monitor
सॉफ्टवेअर Licensed Operating System and Antivirus
इंटरनेट सुविधा Class room मध्ये इंटरनेट सुविधा (Internet facility)
महत्त्वाची संकेतस्थळे www.cstaricalcutta.gov.in, www.bharatskills.gov.in, www.dgt.gov.in
  • सामान्य चुका (Common Mistakes): इंटरनेट सुविधा नसताना किंवा अँटीव्हायरस आणि लायसन्स ऑपरेटिंग सिस्टम अपडेट नसताना ऑनलाईन ईमेल वापरण्याचा प्रयत्न करणे.

2. ईमेल पाठवताना फाइली अटॅच करणे आणि CC व BCC वापरणे (Attaching Files and Using CC & BCC)

  • इन्स्ट्रक्टर काय सांगतात / दाखवतात: इन्स्ट्रक्टर डेस्कटॉप संगणकाचा वापर करून डिजिटल दस्तऐवज ईमेलला अटॅच (Attach File) कसे करावे आणि प्राप्तकर्त्यांसाठी CC व BCC चा वापर कसा करावा यावर गट चर्चा व रोल-प्ले ॲक्टिव्हिटी आयोजित करतात.
  • स्पष्टीकरण व चर्चा (Activity/Discussion/Role-play):
    • ईमेलद्वारे डिजिटल फाइली (उदा. जॉब रिपोर्ट, ई-लर्निंग मटेरियल) पाठवण्यासाठी अटॅचमेंट सुविधेचा वापर केला जातो.
    • ईमेल पाठवताना मुख्य प्राप्तकर्त्यांव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींना माहितीसाठी समाविष्ट करण्यासाठी CC (Carbon Copy) आणि BCC (Blind Carbon Copy) पर्यायांचा वापर केला जातो.
    • कॉम्प्युटर बेस्ड परीक्षा (Computer Based Examination) आणि डिजिटल डॉक्युमेंटेशन कौशल्यांसाठी फाईल अटॅचमेंट व ईमेल संवादाचे ज्ञान आवश्यक आहे.
    • ईमेलद्वारे प्राप्त दस्तऐवजांची आवश्यकता असल्यास प्रिंटर (Inkjet/laser printer) द्वारे प्रिंट काढता येते.
  • रोल-प्ले व गट चर्चा (Role-play Activity):
    • उमेदवारांचे दोन गट तयार केले जातात.
    • गट A (Sender): डिजिटल फाईल निवडून अटॅच करतो आणि मुख्य प्राप्तकर्त्याचा ईमेल भरतो.
    • गट B (Receivers - CC & BCC): CC आणि BCC मध्ये माहिती प्राप्त करणाऱ्या सदस्यांची भूमिका व प्राधान्य ठरवतो.
  • सामान्य चुका (Common Mistakes): ईमेल पाठवताना योग्य फाईल अटॅच करण्यास विसरणे किंवा CC आणि BCC मधील प्राप्तकर्त्यांचे ईमेल आयडी चुकीच्या बॉक्समध्ये भरणे.

फलक-लेखन

  • विषय: Employability Skills (१ ले वर्ष - १२० तास)
  • टॉपिक: Communication Using Emails (ईमेलद्वारे संवाद)
  • उपकरणे: डेस्कटॉप संगणक (64 Bit / i5, 3 GHz, 16 GB RAM, Wi-Fi, Gigabit Ethernet, 19" मॉनिटर, Licensed OS & Antivirus) व वर्गखोलीतील इंटरनेट सुविधा.
  • प्रमुख संकल्पना:
    1. ईमेल आयडी तयार करणे व वापरणे.
    2. फाईल अटॅचमेंट (File Attachment) करणे.
    3. CC व BCC चा योग्य वापर करणे.
  • महत्त्वाचे वेब पोर्टल: www.bharatskills.gov.in | www.cstaricalcutta.gov.in | www.dgt.gov.in

उपयोजन (10 मिनिटे)

  • उमेदवारांना संगणक प्रणालीवर २-२ च्या गटात बसवून वर्गखोलीतील इंटरनेट सुविधा आणि डेस्कटॉप संगणकाचा वापर करून ईमेल आयडी तयार करणे, फाईल अटॅचमेंट करणे आणि CC व BCC चा वापर करण्याच्या पायऱ्यांचा सराव व गटचर्चा करण्यास सांगणे.
  • उमेदवारांनी www.bharatskills.gov.in वरील माहिती संदर्भात ईमेल मसुदा तयार करून प्रात्यक्षिक सराव/रोल-प्ले करावा.

प्रश्न

  1. (तोंडी प्रश्न) Employability Skills या विषयासाठी पहिल्या वर्षात (1st Year) एकूण किती तास (Hours) निश्चित केलेले आहेत?

    • उत्तर: पहिल्या वर्षात Employability Skills विषयासाठी एकूण १२० तास निश्चित केलेले आहेत.
  2. (लघु उत्तरी प्रश्न) वर्गखोलीत ईमेल आणि ऑनलाईन साधनांचा सराव करण्यासाठी कोणती सुविधा उपलब्ध असणे इष्ट आहे?

    • उत्तर: वर्गखोलीमध्ये इंटरनेट सुविधा (Internet facility) उपलब्ध असणे इष्ट आहे.
  3. (लघु उत्तरी प्रश्न) स्रोतनुसार ITI लॅबमधील डेस्कटॉप संगणकाचे CPU स्पेसिफिकेशन काय आहे?

    • उत्तर: 64 Bit / i5 किंवा नवीन प्रोसेसर, स्पीड 3 GHz किंवा त्याहून अधिक.
  4. (लघु उत्तरी प्रश्न) स्रोतनुसार डेस्कटॉप संगणकामध्ये RAM आणि नेटवर्क कार्डचे स्पेसिफिकेशन काय असावे?

    • उत्तर: RAM 16 GB DDR-IV किंवा त्याहून अधिक, Wi-Fi Enabled आणि Integrated Gigabit Ethernet Network Card.
  5. (लघु उत्तरी प्रश्न) ईमेलद्वारे डिजिटल डॉक्युमेंट्स किंवा फाइली जोडण्यासाठी कोणत्या पर्यायाचा वापर केला जातो?

    • उत्तर: ईमेलद्वारे फाइली जोडण्यासाठी फाईल अटॅचमेंट (File Attachment) पर्यायाचा वापर केला जातो.
  6. (कारण द्या प्रश्न) ईमेल पाठवताना मुख्य प्राप्तकर्त्यांव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींना ईमेलची प्रत पाठवण्यासाठी कोणते पर्याय वापरले जातात?

    • उत्तर: ईमेल पाठवताना इतर व्यक्तींना प्रत पाठवण्यासाठी CC आणि BCC या पर्यायांचा वापर केला जातो.
  7. (लघु उत्तरी प्रश्न) Employability Skills चा अभ्यासक्रम आणि टूल लिस्ट पाहण्यासाठी स्रोतामध्ये कोणत्या संकेतस्थळांचा (Portals) उल्लेख आहे?

  8. (तार्किक प्रश्न) डिजिटल साधने वापरताना संगणक प्रणाली सुरक्षित ठेवण्यासाठी डेस्कटॉप संगणकात कोणते सॉफ्टवेअर असणे आवश्यक आहे?

    • उत्तर: परवानाकृत ऑपरेटिंग सिस्टम (Licensed Operating System) आणि अँटीव्हायरस (Antivirus) सॉफ्टवेअर.

गृहपाठ

  • संगणक स्पेसिफिकेशन्स (64 Bit CPU, 16 GB RAM, Licensed OS, Antivirus) आणि इंटरनेट सुविधा वापरून ईमेल आयडी तयार करणे, फाईल अटॅच करणे आणि CC व BCC वापरण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेची नोंद वहीत लिहून आणा.

Based on the DGT curriculum and NIMI books — for ITI trainees and instructors.