प्लॅटफॉर्म-आधारित नोकऱ्यांची ओळख — इलेक्ट्रीशियन वर्ष 1
Announcements
ITI Admission 2026 Last Date Extended in Maharashtra | ITI प्रवेशाची अंतिम तारीख 14 ऑक्टोबर 🚨 TATA MOTORS LTD. – APPRENTICESHIP RECRUITMENT 2026 🚨 🚀 Bajaj Manufacturing Systems (BMS) Course ला श्री गणेश प्रायव्हेट ITI, यावल येथे सुरुवात 📢 Skill India Portal वर Training Verification प्रक्रिया सुरू 🎓📱 **ITI विद्यार्थ्यांसाठी आता अभ्यास होणार आणखी स्मार्ट!** 🚀 📢 रोजगार महाकुंभ – महाराष्ट्र | नोकरीइच्छुक उमेदवारांसाठी नोंदणी सुरू! 📢 ITI विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची संधी ⚡ महाजेनको अंतर्गत प्रशिक्षण योजनेची जाहिरात.. 📢 **महत्त्वाची सूचना – ITI Admission**
Home / Introduction to Platform-based Jobs — Electrician Year 1

Introduction to Platform-based Jobs — Electrician Year 1

Updated 15 Nov 2026 ·
Electrician Year 1 Employability Skills LO 12 P 0 / T 20 hrs

Prepare professional job applications, resumes, and interview responses, and explore apprenticeship opportunities.

Syllabus

Professional Knowledge (Theory)

  • What are platform based jobs.
  • How to register on portals like Urban Company, Helpr etc.

For Trainees — Notebook Notes

येथे 'प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या' (Platform-based Jobs) या विषयावरील इलेक्ट्रीशियन ट्रेडच्या विद्यार्थ्यांसाठी नोंदवही टिपण (Notebook Notes) दिले आहे.


उद्दिष्टे

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या (Platform-based Jobs) म्हणजे काय हे समजून घेणे.
  • डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि ॲप्सचा वापर करून रोजगाराच्या संधी शोधणे.
  • प्लॅटफॉर्म आधारित कामाचे स्वरूप आणि त्याचे फायदे समजून घेणे.

परिचय / व्याख्या

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या: हे अशा प्रकारचे डिजिटल व्यवसाय आहेत जिथे उत्पादने किंवा सेवा प्रत्यक्ष दुकानात न मिळता डिजिटल ॲप किंवा वेबसाइटवर प्रदर्शित केल्या जातात.
  • प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमी: यामध्ये उबर (Uber), ओला (Ola), झोमॅटो (Zomato), बिग बास्केट (Big Basket) आणि स्विगी (Swiggy) यांसारख्या डिजिटल व्यवसायांचा समावेश होतो.

मुख्य मुद्दे

१. प्लॅटफॉर्म आधारित व्यवसायाचे स्वरूप

  • यामध्ये पारंपारिक दुकानांऐवजी डिजिटल ॲप्सचा वापर केला जातो.
  • ग्राहक थेट ॲपवरून सेवा किंवा वस्तूंची मागणी करतात.
  • हे व्यवसाय तंत्रज्ञानावर आधारित असून ग्राहकांना घरबसल्या सेवा मिळवून देतात.
  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्यांमध्ये डिलिव्हरी पार्टनर, ड्रायव्हर आणि इतर सेवा पुरवठादार यांचा समावेश होतो.

२. डिजिटल कौशल्यांचे महत्त्व

  • प्लॅटफॉर्मवर काम करण्यासाठी मूलभूत डिजिटल कौशल्ये असणे आवश्यक आहे.
  • स्मार्टफोनचा वापर, ॲप्स हाताळणे आणि डिजिटल पेमेंट करणे ही कौशल्ये अनिवार्य आहेत.
  • प्लॅटफॉर्मवर नोंदणी करण्यासाठी आणि कामाचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी महत्त्वाची आहे.

३. रोजगाराच्या संधी आणि प्लॅटफॉर्म

  • प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमीमुळे नोकऱ्यांच्या स्वरूपात बदल झाला आहे.
  • गिग वर्क सेक्टर (Gig work sector) मध्ये ऑनलाइन शिक्षण, वाहतूक सेवा आणि केटरिंग यांसारख्या क्षेत्रांत वाढ होत आहे.
  • नोकरी शोधण्यासाठी किंवा कामाच्या संधी मिळवण्यासाठी विविध अधिकृत पोर्टल्सचा वापर केला जातो.

लक्षात ठेवा

१. प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या डिजिटल ॲप्सद्वारे चालवल्या जातात. २. प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमीमध्ये उबर, ओला, झोमॅटो, स्विगी यांचा समावेश होतो. ३. प्लॅटफॉर्मवर काम करण्यासाठी स्मार्टफोन आणि इंटरनेट आवश्यक आहे. ४. डिजिटल कौशल्ये आजच्या काळातील रोजगारासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत. ५. प्लॅटफॉर्म आधारित कामामुळे ग्राहकांना घरबसल्या सेवा मिळतात.

प्रश्नोत्तरे

प्र.१ प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या म्हणजे काय? उत्तर: ज्या नोकऱ्या किंवा व्यवसाय डिजिटल ॲप्स आणि वेबसाइट्सद्वारे चालवले जातात, त्यांना प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या म्हणतात.

प्र.२ प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमीची दोन उदाहरणे द्या. उत्तर: ओला (Ola) आणि झोमॅटो (Zomato).

प्र.३ प्लॅटफॉर्म आधारित कामासाठी कोणते साधन आवश्यक आहे? उत्तर: स्मार्टफोन किंवा संगणक आणि इंटरनेट कनेक्शन.

प्र.४ प्लॅटफॉर्म आधारित व्यवसायात उत्पादने कोठे प्रदर्शित केली जातात? उत्तर: उत्पादने डिजिटल ॲप किंवा वेबसाइटवर प्रदर्शित केली जातात.

प्र.५ प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्यांचा मुख्य फायदा काय आहे? उत्तर: ग्राहकांना घरबसल्या सेवा मिळतात आणि रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होतात.

प्र.६ प्लॅटफॉर्मवर काम करण्यासाठी कोणती कौशल्ये आवश्यक आहेत? उत्तर: मूलभूत डिजिटल कौशल्ये, स्मार्टफोन हाताळण्याचे ज्ञान आणि ॲप्स वापरण्याचे कौशल्य.

प्र.७ गिग वर्क सेक्टरमध्ये कोणकोणत्या सेवांचा समावेश होतो? उत्तर: ऑनलाइन शिक्षण, वाहतूक सेवा आणि केटरिंग सेवा.

प्र.८ प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या पारंपारिक नोकऱ्यांपेक्षा कशा वेगळ्या आहेत? उत्तर: पारंपारिक नोकऱ्यांमध्ये भौतिक दुकानांची गरज असते, तर प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या पूर्णपणे डिजिटल ॲप्सवर आधारित असतात.

For Instructors — Teaching Notes

उद्दिष्टे (Objectives) (5 मिनिटे)

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या (Platform-based jobs) म्हणजे काय हे समजून घेणे.
  • अर्बन कंपनी (Urban Company), हेल्पआर (Helpr) इत्यादी पोर्टलवर नोंदणी कशी करावी हे शिकणे.

प्रेरणा (Motivation) (5 मिनिटे)

मागील वर्गात आपण रोजगार कौशल्ये (Employability Skills) आणि ऑनलाइन ई-लर्निंग पोर्टल्सबद्दल शिकलो आहोत. आजच्या डिजिटल युगात नोकऱ्यांचे स्वरूप पूर्णपणे बदलत आहे. एक विचार करायला लावणारी वर्कशॉप परिस्थिती: समजा तुम्ही ITI पूर्ण केले आहे आणि तुम्हाला दुकान किंवा कंपनीत रोज जाऊन काम करण्याऐवजी मोबाईल ॲपद्वारे ग्राहकांना थेट घरपोच सेवा (उदा. इलेक्ट्रिकल दुरुस्ती) देऊन पैसे कमावायचे आहेत, तर तुम्ही हे कसे कराल? आज आपण अशाच प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्यांबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.

सादरीकरण (Presentation) (35 मिनिटे)

### प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या म्हणजे काय? (What are platform-based jobs)

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या अशा डिजिटल व्यवसायांच्या माध्यमातून चालतात ज्यामध्ये उत्पादने किंवा सेवा भौतिक दुकानांऐवजी डिजिटल ॲप किंवा वेबसाइटवर प्रदर्शित केल्या जातात.
  • कोविड-१९ महामारीनंतर आणि डिजिटल जगात 'प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमी'चा (Platform economy) झपाट्याने विकास झाला आहे, ज्यामध्ये उबेर (Uber), ओला (Ola), झोमॅटो (Zomato), बिग बास्केट (Big Basket), स्विगी (Swiggy) सारख्या डिजिटल व्यवसायांनी आपला व्यवसाय वाढवला आहे.
  • गिग वर्क सेक्टर (Gig work sector) जसे की ऑनलाइन शिक्षण, वाहतूक सेवा आणि केटरर्स, तसेच प्लॅटफॉर्म ॲप्सद्वारे काम मिळवणे हे भविष्यातील रोजगाराचे महत्त्वाचे प्रकार बनले आहेत.
  • या प्रकारच्या नोकऱ्यांमध्ये काम करणाऱ्या व्यक्तीला पारंपारिक नोकरीप्रमाणे दरमहा ठराविक पगार मिळण्याऐवजी प्रत्येक कामाच्या किंवा सेवेच्या आधारावर मोबदला मिळतो.
  • कार्यशाळेतील उदाहरण: शहरामध्ये घरपोच एसी, फ्रिज किंवा घराची वायरिंग दुरुस्ती करण्यासाठी तंत्रज्ञ अर्बन कंपनी सारख्या ॲपवर स्वतःची नोंदणी करून गिग वर्कर म्हणून काम करतात.
  • अशा नोकऱ्यांमध्ये सुरक्षितता आणि सातत्य राखण्यासाठी डिजिटल कौशल्ये असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
  • प्रशिक्षणार्थींकडून होणाऱ्या सामान्य चुका: प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या म्हणजे फक्त फूड डिलिव्हरी असा गैरसमज करून घेणे आणि त्यामागील तांत्रिक सेवा, प्लॅटफॉर्म अटींकडे दुर्लक्ष करणे.

### अर्बन कंपनी, हेल्पआर इत्यादी पोर्टलवर नोंदणी कशी करावी (How to register on portals like Urban Company, Helpr etc.)

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या मिळवण्यासाठी आणि सेवा देण्यासाठी 'अर्बन कंपनी' (Urban Company) किंवा 'हेल्पआर' (Helpr) सारख्या सेवा पुरवठादार पोर्टलवर सेवा प्रदाता (Service Provider) म्हणून नोंदणी करावी लागते.
  • नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी संबंधित मोबाईल ॲप किंवा वेबसाइट गुगल प्ले स्टोअरवरून डाऊनलोड करावी लागते किंवा थेट त्यांच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी लागते.
  • नोंदणी करताना उमेदवाराला स्वतःचे नाव, मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी, पत्ता आणि स्वतःच्या कौशल्याची माहिती (उदा. इलेक्ट्रीशियन, प्लंबर इ.) भरावी लागते.
  • काही प्लॅटफॉर्मवर कौशल्य सिद्ध करण्यासाठी प्रमाणपत्र, ओळखपत्र (उदा. आधार कार्ड) आणि पार्श्वभूमी पडताळणी (Background verification) करणे बंधनकारक असते.
  • कार्यशाळेतील उदाहरण: एका इलेक्ट्रीशियनने अर्बन कंपनीवर नोंदणी करून आपले आयडी तयार केले, ज्यामुळे ग्राहकांनी बुक केलेल्या होम सर्व्हिसचे नोटिफिकेशन त्याला थेट मोबाईलवर मिळायला लागले.
  • नोंदणी यशस्वी झाल्यानंतर, पोर्टलवर ग्राहकांच्या मागण्या स्वीकारणे, काम पूर्ण करणे आणि डिजिटल माध्यमातून पैसे (Digital currency) स्वीकारणे शक्य होते.
  • प्रशिक्षणार्थींकडून होणाऱ्या सामान्य चुका: नोंदणी करताना चुकीचा मोबाईल नंबर किंवा अपुरी माहिती भरणे, ज्यामुळे प्रोफाईल व्हेरिफाय होत नाही.

फलक-लेखन (Board Work)

  • प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या (Platform-based jobs)
  • प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमी: Uber, Ola, Zomato, Swiggy, Urban Company, Helpr
  • गिग वर्क सेक्टर (Gig work sector)
  • नोंदणी पायऱ्या: ॲप डाऊनलोड करा -> मोबाईल/इमेल टाका -> कौशल्य निवडा -> कागदपत्रे अपलोड करा -> प्रोफाईल सुरू करा.

उपयोजन (Application) (10 मिनिटे)

  • प्रशिक्षणार्थींनी आपापल्या मोबाईल्सवर किंवा वर्कशॉपच्या संगणकावर प्लॅटफॉर्म आधारित सेवा ॲप्सची नावे शोधून त्यांची यादी तयार करावी.
  • एका काल्पनिक इलेक्ट्रीशियनसाठी अर्बन कंपनीवर प्रोफाईल नोंदणी कशी करावी याचा सराव कागदावर किंवा कृती करून समजून घ्यावा.

प्रश्न (Questions & Answers) (10 मिनिटे)

प्र १: प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्या (Platform-based jobs) म्हणजे काय?
उत्तर: डिजिटल व्यवसायांच्या माध्यमातून चालणाऱ्या अशा नोकऱ्या, ज्यामध्ये उत्पादने किंवा सेवा भौतिक दुकानांऐवजी डिजिटल ॲप किंवा वेबसाइटवर प्रदर्शित केल्या जातात आणि ग्राहकांना पुरवल्या जातात.

प्र २: प्लॅटफॉर्म इकॉनॉमी अंतर्गत येणाऱ्या कोणत्याही दोन डिजिटल व्यवसायांची नावे सांगा.
उत्तर: उबेर (Uber) आणि ओला (Ola) (किंवा झोमॅटो, स्विगी, अर्बन कंपनी).

प्र ३: अर्बन कंपनी किंवा हेल्पआर सारख्या पोर्टलवर काम करण्यासाठी प्रथमतः काय करावे लागते?
उत्तर: संबंधित ॲप किंवा पोर्टलवर स्वतःची नोंदणी (Registration) करावी लागते.

प्र ४: नोंदणी करताना कोणती माहिती प्रविष्ट करावी लागते?
उत्तर: स्वतःचे नाव, मोबाईल नंबर, पत्ता आणि कौशल्याची माहिती.

प्र ५: गिग वर्क सेक्टर (Gig work sector) मध्ये कोणत्या सेवांचा समावेश होतो?
उत्तर: ऑनलाइन शिक्षण, वाहतूक सेवा आणि केटरर्स इत्यादी.

प्र ६: प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्यांमध्ये मोबदला मिळवण्याची पद्धत कशी असते?
उत्तर: प्रत्येक पूर्ण केलेल्या कामाच्या किंवा सेवेच्या आधारावर मोबदला मिळतो.

प्र ७: प्लॅटफॉर्मवर नोंदणी करताना कोणती कागदपत्रे किंवा पडताळणी महत्त्वपूर्ण असते?
उत्तर: ओळखपत्र (जसे की आधार कार्ड) आणि पार्श्वभूमी पडताळणी (Background verification).

प्र ८: प्रशिक्षणार्थींनी डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर काम करण्यासाठी कोणती कौशल्ये आत्मसात करणे गरजेचे आहे?
उत्तर: मूलभूत डिजिटल कौशल्ये (Basic digital skills) आणि संबंधित ट्रेडमधील तांत्रिक कौशल्ये.

गृहपाठ (Homework)

  1. अर्बन कंपनी किंवा तत्सम दोन सेवा पुरवठादार प्लॅटफॉर्म्सची नावे लिहा.
  2. प्लॅटफॉर्म आधारित नोकऱ्यांचे फायदे आपल्या शब्दांत लिहा.

Based on the DGT curriculum and NIMI books — for ITI trainees and instructors.