Home / Time Management in the Workplace — Electrician Year 1
Time Management in the Workplace — Electrician Year 1
Updated 15 Nov 2026 ·
Electrician Year 1 Employability Skills LO 9 P 0 / T 5 hrs
Exhibit positive workplace behavior, manage time effectively, work in teams, and maintain safety and well-being.
Syllabus
Professional Knowledge (Theory)
- Identify key time-wasters and how to avoid them.
- Use simple tools to plan tasks (to-do list, prioritisation).
- Respect timelines and deadlines in class, shop floor, or on projects.
For Trainees — Notebook Notes
उद्दिष्टे
- वेळ व्यवस्थापन (Time Management) म्हणजे काय ते शिकणे.
- वेळ व्यवस्थापनाचे महत्त्व समजून घेणे.
- दैनंदिन जीवनात आणि कामाच्या ठिकाणी वेळ कशी व्यवस्थापित करावी हे शिकणे.
परिचय / व्याख्या
- वेळ व्यवस्थापन (Time Management): वेळेचा जास्तीत जास्त चांगल्या प्रकारे वापर करण्यासाठी आपल्या क्रियाकलापांचे आयोजन आणि नियोजन करण्याची प्रक्रिया म्हणजे वेळ व्यवस्थापन होय.
- वर्क-लाइफ बॅलन्स (Work-life balance): विविध उपक्रमांमधील वेळेचा समतोल राखणे.
मुख्य मुद्दे
### 1. वेळ व्यवस्थापनाचे फायदे (Time Management helps you)
- वेळेवर कामे पूर्ण करणे.
- दैनंदिन ध्येये निश्चित करणे आणि ती साध्य करणे.
- ताणतणाव (Stress) कमी करणे.
- कामाची कार्यक्षमता सुधारणे.
- कमी वेळेत जास्त काम करणे.
### 2. कामाच्या ठिकाणी चांगल्या वेळ व्यवस्थापनाचे फायदे (Good time management in the workplace)
- इतरांपेक्षा अधिक कौशल्ये शिकणे.
- आपल्या करिअरमध्ये वाढ
For Instructors — Teaching Notes
उद्दिष्टे (5 मिनिटे)
या धड्याच्या शेवटी प्रशिक्षणार्थी खालील गोष्टी शिकतील:
- टाइम मॅनेजमेंट (Time Management) म्हणजे काय हे समजून घेणे.
- टाइम मॅनेजमेंटचे महत्त्व काय आहे हे ओळखणे.
- दैनंदिन जीवनात आणि कार्यक्षेत्रात (Workplace) वेळ कशी व्यवस्थापित करावी हे शिकणे.
प्रेरणा (5 मिनिटे)
- मागील ज्ञान: प्रशिक्षणार्थींना शाळेतील वेळापत्रक आणि शिक्षकांनी दिलेले गृहपाठ जमा करण्याच्या वेळेबद्दल (Timeline) आधीच माहिती असते.
- प्रेरणादायी प्रश्न / वर्कशॉपची परिस्थिती: तुम्ही कधी विचार केला आहे کا की शाळेत वेगवेगळे विषय शिकण्यासाठी वेळापत्रक (Timetable) का होते? किंवा शिक्षक तुम्हाला गृहपाठ जमा करण्यासाठी टाईमलाईन का देतात? राम नावाचा एक प्रशिक्षणार्थी आयटीआय विवेक विहार, दिल्ली येथे इंटीरियर डिझायनिंगचा अभ्यास करत आहे. त्याला पेंटिंगचा अतिरिक्त कोर्स करायचा आहे, पण वेळेच्या अभावामुळे तो करू शकत नाही. अशा वेळी रामने काय करावे? वर्ग सोडवावा की वेळ व्यवस्थापित करून एक तास काढावा? या प्रश्नांवरून आपण आजच्या विषयाची सुरुवात करूया.
सादरीकरण (35 मिनिटे)
टाइम मॅनेजमेंट म्हणजे काय? (What is time management?)
- टाइम मॅनेजमेंट ही तुमच्या वेळेचा सर्वोत्तम वापर करण्यासाठी तुमच्या क्रियाकलाप (activities) आयोजित करण्याची आणि योजना आखण्याची प्रक्रिया आहे. चांगल्या टाइम मॅनेजमेंटमुळे तुम्हाला हुशारीने काम करण्यास मदत होते. वेगवेगळ्या क्रियाकलापांमधील तुमचा वेळ संतुलित करणे खूप महत्त्वाचे आहे. टाइम मॅनेजमेंटच्या काही सवयींमध्ये आगाऊ योजना करणे (Plan in advance), फोन बंद करून कामावर लक्ष केंद्रित करणे, कामादरम्यान विश्रांती घेणे (Take a break), साप्ताहिक आणि मासिक उद्दिष्टे सेट करणे, आधी महत्त्वाची कामे करणे, काम पूर्ण झाल्यावर स्वतःला बक्षीस देणे, दररोज टू-डू लिस्ट (To-do list) तयार करणे आणि कोणतेही काम सुरू करण्यापूर्वी वेळेची मर्यादा (Time limit) ठरवणे यांचा समावेश होतो. कार्यक्षेत्रात या सवयींचा अवलंब केल्याने कामाची उत्पादकता वाढते.
टाइम मॅनेजमेंटचे महत्त्व (Why is time management important?)
- रामचे उदाहरण पाहता, जर रामने पेंटिंग क्लास सोडला तर तो करिअरमध्ये वाढ करण्याची चांगली संधी गमावून बसेल. आपण अनेकदा "माझ्याकडे वेळ नाही" असे म्हणतो याचे कारण आपण आपल्या रोजच्या आयुष्यात खूप आरामदायक असतो किंवा कठोर परिश्रम करण्यास अल्सी असतो. प्रत्येकाकडे समान २४ तास असतात. महत्त्वाकांक्षा आणि दृष्टी असलेले लोक त्यांची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी वेळ काढतात. आजच्या कामाच्या जगात कामाचा ताण जास्त आहे आणि कमी वेळात उच्च उद्दिष्टे साध्य करावी लागतात. चांगल्या टाइम मॅनेजमेंटमुळे तुम्ही इतरांपेक्षा जास्त कौशल्ये शिकू शकता, तुमच्या करिअरमध्ये वाढ करू शकता, तुमच्या टीमच्या वाढीस समर्थन देऊ शकता, कामातील तुमची कामगिरी सुधारू शकता, कामाच्या डेडलाइन पूर्ण करू शकता आणि चांगला वर्क-लाइफ बॅलन्स (Work-life balance) साधू शकता.
दैनंदिन जीवनात वेळ व्यवस्थापित करण्याचे मार्ग (Ways to manage time in our daily lives)
- जर तुम्हाला असे वाटत असेल की तुमच्याकडे तुम्हाला हवे असलेले सर्व काही करण्यासाठी पुरेसा वेळ नाही, तर चांगल्या टाइम मॅनेजमेंट तंत्रांची मदत होऊ शकते. दैनंदिन जीवनात वेळ व्यवस्थापित करण्यासाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स आहेत: प्रथम स्वतःसाठी एक गोल (Goal) सेट करा. त्यानंतर त्या उद्दिष्टा साध्य करण्यासाठी सर्व कामांची यादी (List out all the tasks to achieve this goal) तयार करा. यामुळे कामांचे नियोजन सोपे होते आणि ताणतणाव कमी होतो.
फलक-लेखन
- टाइम मॅनेजमेंट म्हणजे वेळेचे नियोजन.
- प्रत्येкаकडे २४ तास असतात.
- टाइम मॅनेजमेंटचे फायदे: १. वेळेवर काम पूर्ण करणे, २. ताण कमी करणे, ३. कामगिरी सुधारणे, ४. करिअरमध्ये वाढ करणे.
- दैनंदिन जीवनातील टिप्स: १. स्वतःसाठी गोल सेट करणे, २. कामांची यादी (To-do list) बनवणे.
उपयोजन (10 मिनिटे)
- प्रशिक्षणार्थी स्वतःची एक दैनिक 'टू-डू लिस्ट' (To-do list) तयार करतील.
- प्रशिक्षणार्थी त्यांच्या वर्कशॉपमधील कामांसाठी प्राधान्यक्रम (Prioritisation) ठरवण्याचा सराव करतील.
- प्रशिक्षक प्रत्येक प्रशिक्षणार्थीच्या नियोजनाचे निरीक्षण करतील आणि मार्गदर्शन करतील.
प्रश्न (10 मिनिटे)
- प्रश्न: टाइम मॅनेजमेंट म्हणजे काय? उत्तर: टाइम मॅनेजमेंट ही तुमच्या वेळेचा सर्वोत्तम वापर करण्यासाठी तुमच्या क्रियाकलाप आयोजित करण्याची आणि योजना आखण्याची प्रक्रिया आहे.
- प्रश्न: आपण अनेकदा "माझ्याकडे वेळ नाही" असे का म्हणतो? उत्तर: याचे कारण आपण आपल्या रोजच्या आयुष्यात खूप आरामदायक असतो किंवा कठोर परिश्रम करण्यास अल्सी असतो.
- प्रश्न: प्रत्येкаकडे एका दिवसात किती तास असतात? उत्तर: प्रत्येкаकडे समान २४ तास असतात.
- प्रश्न: चांगल्या टाइम मॅनेजमेंटमुळे कार्यक्षेत्रात काय फायदे होतात? (कोणतेही दोन लिहा) उत्तर: १. इतरांपेक्षा जास्त कौशल्ये शिकणे, २. करिअरमध्ये वाढ करणे (किंवा कामाच्या डेडलाइन पूर्ण करणे, कामगिरी सुधारणे).
- प्रश्न: दैनंदिन जीवनात वेळ व्यवस्थापित करण्यासाठी पहिली पायरी कोणती आहे? उत्तर: स्वतःसाठी एक गोल (Goal) सेट करणे.
- प्रश्न: गोल सेट केल्यानंतर कोणती कृती करावी? उत्तर: ते गोल साध्य करण्यासाठी सर्व कामांची यादी (List out all the tasks) तयार करावी.
- प्रश्न: टाइम मॅनेजमेंट केल्यामुळे कशात घट होते? उत्तर: ताणतणावात (Stress) घट होते.
- प्रश्न: राम कोणत्या अभ्यासक्रमाचा प्रशिक्षणार्थी होता आणि तो काय शिकू इच्छित होता? उत्तर: राम हा इंटीरियर डिझायनिंगचा प्रशिक्षणार्थी होता आणि त्याला पेंटिंग शिकायचे होते.
गृहपाठ
- उद्याच्या वर्गासाठी तुमच्या स्वतःच्या ५ कामांची दैनिक 'टू-डू लिस्ट' (To-do list) लिहून आणा.
Previous: Building a Positive Work Attitude / Workplace Behaviour & Attitude All topicsNext: Working Well in a Team
Based on the DGT curriculum and NIMI books — for ITI trainees and instructors.