माजी विद्यार्थ्यांचे (Alumni) अतिथी व्याख्यान — इलेक्ट्रीशियन वर्ष 1
Announcements
ITI Admission 2026 Last Date Extended in Maharashtra | ITI प्रवेशाची अंतिम तारीख 14 ऑक्टोबर 🚨 TATA MOTORS LTD. – APPRENTICESHIP RECRUITMENT 2026 🚨 🚀 Bajaj Manufacturing Systems (BMS) Course ला श्री गणेश प्रायव्हेट ITI, यावल येथे सुरुवात 📢 Skill India Portal वर Training Verification प्रक्रिया सुरू 🎓📱 **ITI विद्यार्थ्यांसाठी आता अभ्यास होणार आणखी स्मार्ट!** 🚀 📢 रोजगार महाकुंभ – महाराष्ट्र | नोकरीइच्छुक उमेदवारांसाठी नोंदणी सुरू! 📢 ITI विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची संधी ⚡ महाजेनको अंतर्गत प्रशिक्षण योजनेची जाहिरात.. 📢 **महत्त्वाची सूचना – ITI Admission**
Home / Guest Lecture by Alumni — Electrician Year 1

Guest Lecture by Alumni — Electrician Year 1

Updated 15 Nov 2026 ·
Electrician Year 1 Employability Skills LO 12 P 0 / T 20 hrs

Prepare professional job applications, resumes, and interview responses, and explore apprenticeship opportunities.

Syllabus

Professional Knowledge (Theory)

  • Relate real-world experiences shared by alumni to their own trade and career goals.
  • Ask at least two relevant questions about career pathways, challenges, or skill requirements.
  • Identify one new strategy or habit they can adopt from the alumni’s success story.

For Trainees — Notebook Notes

येथे 'माजी विद्यार्थ्यांचे व्याख्यान (Guest Lecture by Alumni)' आणि संबंधित करिअर तयारी विषयावर आधारित नोंदवही टिपण (Notebook Notes) दिले आहे.

उद्दिष्टे

  • माजी विद्यार्थ्यांच्या अनुभवातून शिकणे आणि त्याचा स्वतःच्या करिअरच्या ध्येयांशी संबंध जोडणे.
  • करिअरचे मार्ग, आव्हाने आणि आवश्यक कौशल्यांबद्दल माहिती मिळवणे.
  • यशाच्या कथांतून नवीन रणनीती किंवा सवयी आत्मसात करणे.

परिचय / व्याख्या

  • माजी विद्यार्थी (Alumni): ज्यांनी यापूर्वी याच संस्थेतून शिक्षण पूर्ण केले आहे आणि आता ते त्यांच्या करिअरमध्ये कार्यरत आहेत.
  • करिअरचे मार्ग: आयटीआय (ITI) शिक्षणानंतर उपलब्ध असलेल्या नोकरीच्या किंवा व्यवसायाच्या संधी.
  • स्वयं-शिक्षण (Self-learning): करिअरमध्ये प्रगती करण्यासाठी स्वतःहून नवीन कौशल्ये शिकण्याची वृत्ती.

मुख्य मुद्दे

१. माजी विद्यार्थ्यांच्या अनुभवातून शिकणे

  • माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथांमधून आपण आपल्या ट्रेडमधील आव्हाने आणि संधी समजून घेऊ शकतो.
  • त्यांच्या अनुभवांचा वापर करून आपण आपल्या करिअरचे ध्येय अधिक स्पष्टपणे ठरवू शकतो.
  • त्यांच्या यशाच्या कथेतून आपण एक नवीन रणनीती (उदा. सातत्यपूर्ण सराव किंवा नवीन तंत्रज्ञान शिकणे) अंगीकारू शकतो.

२. करिअरसाठी आवश्यक प्रश्न (प्रश्न विचारण्याची तयारी)

माजी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना खालील प्रकारचे प्रश्न विचारावेत:

  1. आयटीआय पूर्ण केल्यानंतर करिअरमध्ये सुरुवातीला कोणती आव्हाने येतात?
  2. सध्याच्या उद्योगांमध्ये कोणत्या तांत्रिक कौशल्यांची (Technical Skills) सर्वाधिक मागणी आहे?
  3. नोकरी मिळवण्यासाठी तांत्रिक कौशल्यांव्यतिरिक्त इतर कोणती 'एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स' महत्त्वाची आहेत?
  4. करिअरमध्ये प्रगती करण्यासाठी कोणती नवीन सवय किंवा रणनीती तुम्ही वापरली?

३. एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्सचे महत्त्व

  • नोकरी देणारे (Employers) केवळ तांत्रिक कौशल्येच नाही, तर इतर सॉफ्ट स्किल्स देखील तपासतात.
  • 'ग्रोथ माइंडसेट' (Growth Mindset) असणे महत्त्वाचे आहे, ज्यामुळे आपण अपयशातून शिकतो आणि स्वतःला सुधारतो.
  • सतत शिकण्याची वृत्ती (Lifelong learning) करिअरच्या वाढीसाठी आवश्यक आहे.

लक्षात ठेवा

  • 'ग्रोथ माइंडसेट' म्हणजे चुकांमधून शिकण्याची आणि स्वतःला सुधारण्याची तयारी असणे.
  • 'फिक्स्ड माइंडसेट' म्हणजे नवीन काहीही शिकण्यास नकार देणे.
  • तांत्रिक कौशल्यांसोबतच संवाद कौशल्य (Communication) आणि निर्णयक्षमता (Decision-making) महत्त्वाची आहे.
  • ई-लर्निंग पोर्टल (उदा. Bharat Skills) द्वारे आपण घरी बसून नवीन कौशल्ये शिकू शकतो.
  • स्वतःच्या बलस्थानांची (Strengths) आणि कमतरतांची (Weaknesses) जाणीव असणे करिअरसाठी आवश्यक आहे.

प्रश्नोत्तरे

प्रश्न १: 'ग्रोथ माइंडसेट' म्हणजे काय? उत्तर: 'ग्रोथ माइंडसेट' म्हणजे असा दृष्टिकोन ज्यामध्ये व्यक्ती मानते की सरावाने आणि मेहनतीने आपण स्वतःला सुधारू शकतो आणि अपयश ही शिकण्याची एक संधी आहे.

प्रश्न २: माजी विद्यार्थ्यांच्या अनुभवांचा उपयोग काय होतो? उत्तर: त्यांच्या अनुभवांतून आपल्याला प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणची आव्हाने समजतात आणि आपल्या करिअरच्या ध्येयांना योग्य दिशा मिळते.

प्रश्न ३: नोकरीसाठी केवळ तांत्रिक कौशल्ये पुरेशी आहेत का? उत्तर: नाही, तांत्रिक कौशल्यांसोबतच एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स (उदा. संवाद कौशल्य, वेळेचे नियोजन) असणे नोकरी मिळवण्यासाठी आवश्यक आहे.

प्रश्न ४: 'एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स' म्हणजे काय? उत्तर: यशस्वीरित्या नोकरी मिळवण्यासाठी आणि टिकवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या विविध कौशल्यांचा संच म्हणजे एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स होय.

प्रश्न ५: ई-लर्निंगचे दोन फायदे सांगा. उत्तर: १. आपण कोणत्याही वेळी आणि कोणत्याही ठिकाणाहून शिकू शकतो. २. हे कमी खर्चात नवीन कौशल्ये शिकण्याचे साधन आहे.

प्रश्न ६: 'स्वयं-शिक्षण' (Self-learning) का महत्त्वाचे आहे? उत्तर: करिअरमध्ये सतत बदल होत असतात, त्यामुळे नवीन कौशल्ये आत्मसात करून करिअरमध्ये प्रगती करण्यासाठी स्वयं-शिक्षण महत्त्वाचे आहे.

प्रश्न ७: 'Bharat Skills' पोर्टलचा उपयोग काय आहे? उत्तर: या पोर्टलवर ट्रेड स्किल्स आणि एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्ससाठी ऑनलाइन धडे आणि अभ्यास साहित्य उपलब्ध आहे.

प्रश्न ८: स्वतःच्या कमतरता (Weaknesses) कशा दूर कराव्यात? उत्तर: कठोर परिश्रम आणि सरावाने आपण आपल्या कमतरतांवर मात करून त्यांना बलस्थानांमध्ये रूपांतरित करू शकतो.

For Instructors — Teaching Notes

उद्दिष्टे (कालावधी: ५ मिनिटे)

  • माजी विद्यार्थ्यांनी शेअर केलेल्या वास्तविक जगतातील अनुभवांचा त्यांच्या स्वतःच्या ट्रेड आणि करिअरच्या ध्येयांशी संबंध जोडणे.
  • करिअरचे मार्ग, आव्हाने किंवा कौशल्याच्या गरजा याबद्दल किमान दोन संबंधित प्रश्न विचारणे.
  • माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथेतून ते अंगीकारू शकतील अशी एक नवीन रणनीती किंवा सवय ओळखणे.

प्रेरणा (कालावधी: ५ मिनिटे)

  • मागील ज्ञान: प्रशिक्षणार्थ्यांना हे माहीत असते की आयटीआय अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर त्यांना नोकरी किंवा स्वतःचा व्यवसाय सुरू करायचा असतो, परंतु प्रत्यक्ष कार्यक्षेत्रातील परिस्थिती आणि आव्हाने कशी असतात याचे ज्ञान त्यांना नसते.
  • प्रेरणादायी प्रश्न / कार्यशाळास्थिती: समजा तुम्ही आयटीआय पूर्ण करून नुकतेच एका कंपनीत इलेक्ट्रिशियन म्हणून कामाला लागलात, तर तुम्हाला तिथे कोणत्या अडचणी येऊ शकतात आणि त्या कशा सोडवायच्या, हे तुम्हाला कोणी सांगितले तर बरे होईल ना? आजच्या वर्गात आपण माजी विद्यार्थ्यांच्या (Alumni) अनुभवांमधून हेच शिकणार आहोत.

सादरीकरण (कालावधी: ३५ मिनिटे)

### १. माजी विद्यार्थ्यांच्या वास्तविक अनुभवांचा ट्रेड आणि करिअरच्या ध्येयांशी संबंध जोडणे

  • माजी विद्यार्थी जेव्हा त्यांच्या उद्योगातील किंवा नोकरीतील वास्तविक अनुभवांबद्दल बोलतात, तेव्हा प्रशिक्षणार्थ्यांनी त्या अनुभवांचा आपल्या स्वतःच्या इलेक्ट्रीशियन ट्रेडशी आणि भविष्यातील करिअरच्या ध्येयांशी संबंध जोडला पाहिजे. कार्यक्षेत्रात काम करत असताना कोणती तांत्रिक कौशल्ये आणि सॉफ्ट स्किल्स उपयोगी पडतात हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या आणि संघर्षाच्या कथा ऐकून प्रशिक्षणार्थी आपल्या करिअरची योग्य दिशा ठरवू शकतात. कार्यशाळेत किंवा कारखान्यात काम करताना येणाऱ्या तांत्रिक अडचणींवर माजी विद्यार्थी कशी मात करतात हे समजून घेणे फायदेशीर ठरते. उदाहरणार्थ, एखाद्या जुन्या विद्यार्थ्याने इलेक्ट्रीशियन ट्रेडमधून बाहेर पडून स्वतःचा वायरिंग कॉन्ट्रॅक्टचा व्यवसाय कसा सुरू केला, याचा अनुभव ऐकून प्रशिक्षणार्थी प्रेरणा घेऊ शकतात. यात मुख्य मूल्य म्हणजे अनुभवातून शिकणे आणि स्वतःच्या ट्रेडवर पूर्ण पकड निर्माण करणे हे आहे. प्रशिक्षणार्थी कधीकधी फक्त पुस्तкаतील ज्ञानावर अवलंबून राहतात आणि प्रत्यक्ष कामाचे वास्तव विसरतात, ही एक सामान्य चूक ते करतात. सुरक्षिततेच्या नियमांचे पालन करून प्रत्यक्ष कामात प्राविण्य मिळवणे हे यातून शिकायला मिळते.

### २. करिअरचे मार्ग, आव्हाने किंवा कौशल्याच्या गरजा याबद्दल प्रश्न विचारणे

  • माजी विद्यार्थ्यांच्या व्याख्यान सत्रात किंवा संभाषणात प्रशिक्षणार्थ्यांनी करिअरचे मार्ग,मोरील आव्हाने आणि आवश्यक कौशल्यांच्या गरजांबद्दल किमान दोन संबंधित प्रश्न विचारणे अत्यंत आवश्यक आहे. प्रश्न विचारल्यामुळे आपल्या शंकांचे निरसन होते आणि उद्योगाची नेमकी मागणी काय आहे हे कळते. उदाहरणार्थ, आपण पहिला प्रश्न असा विचारू शकतो की, "इलेक्ट्रिशियन म्हणून सुरुवातीच्या काळात कोणकोणत्या आव्हानांना सामोरे जावे लागते?" आणि दुसरा प्रश्न असा असू शकतो की, "आजच्या काळात उद्योगांना कोणत्या नवीन कौशल्यांची (Skill Requirements) प्रकर्षाने आवश्यकता भासते?" हे प्रश्न विचारताना प्रशिक्षणार्थ्यांनी आत्मविश्वास ठेवून संवाद साधला पाहिजे. कार्यशाळेच्या उदाहरणात, एखाद्या नामांकित कंपनीत मुलाखत देताना नेमके काय विचारले जाते हे माजी विद्यार्थ्यांकडून विचारून घेणे योग्य ठरते. यात कोणतीही भीती न बाळगता स्पष्टपणे प्रश्न विचारणे ही सुरक्षित व सकारात्मक सवय आहे. प्रश्न न विचारता नुसते ऐकत बसणे आणि आपल्या शंका मनातच ठेवणे ही प्रशिक्षणार्थ्यांची एक सामान्य चूक असते, जी टाळली पाहिजे.

### ३. माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथेतून नवीन रणनीती किंवा सवय अंगीकारणे

  • यशस्वी माजी विद्यार्थ्यांच्या जीवनातून आणि त्यांच्या प्रवासातून आपण एक नवीन रणनीती किंवा चांगली सवय आपल्या दैनंदिन जीवनात आणि अभ्यासक्रमात अंगीकारली पाहिजे. प्रत्येक यशस्वी व्यक्तीच्या मागे काही विशिष्ट सवयी आणि सातत्य असते, जसे की वेळेचे नियोजन, सतत काहीतरी नवीन शिकण्याची वृत्ती (Growth Mindset) आणि कामावरील निष्ठा. माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथेतून आपण हे शिकू शकतो की अपयशाने खचून न जाता त्यातून शिकून पुढे कसे जायचे. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या माजी वर्गातील विद्यार्थ्याने रोज नवनवीन इलेक्ट्रिकल सर्किट्स अभ्यासण्याची सवय ठेवली असेल आणि त्यामुळे तो यशस्वी झाला असेल, तर तीच सवय आपणही आपल्या अभ्यासात लावली पाहिजे. कार्यशाळेच्या वातावरणात काम करताना सातत्य ठेवणे ही एक उत्तम रणनीती आहे. प्रशिक्षणार्थी बऱ्याचदा यश मिळवण्यासाठी शॉर्टकट शोधतात आणि सातत्य राखत नाहीत, ही त्यांची मुख्य चूक असते. शिस्त आणि योग्य रणनीती यांच्या आधारेच करिअरमध्ये मोठी भरारी घेता येते.

फलक-लेखन (Board Work)

  • माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव = ट्रेड व करिअरच्या ध्येयाशी संबंध.
  • किमान दोन प्रश्न = करिअरचे मार्ग आणि कौशल्याच्या गरजा.
  • नवीन सवय = माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथेतून शिकलेली रणनीती.
  • महत्त्वाचे गुण = सातत्य, संवाद कौशल्य आणि सतत शिकण्याची वृत्ती.

उपयोजन (कालावधी: १० मिनिटे)

  • प्रशिक्षणार्थी स्वतः माजी विद्यार्थ्यांच्या सत्रासाठी दोन महत्त्वाचे प्रश्न लिहून काढतील.
  • प्रत्येक प्रशिक्षणार्थी आपल्या नोटबुकमध्ये माजी विद्यार्थ्यांच्या यशोगाथेतून कोणती एक नवीन सवय आपण अंगीकारणार आहे, याची नोंद करेल.
  • प्रशिक्षक वर्गात येऊन प्रशिक्षणार्थ्यांच्या प्रश्नांचे मूल्यमापन करतील आणि योग्य मार्गदर्शन करतील.

प्रश्न व उत्तरे (कालावधी: १० मिनिटे)

  • प्रश् 1: माजी विद्यार्थ्यांच्या अनुभवांचा आपल्याशी कसा संबंध जोडावा?
    उत्तर: त्यांच्या वास्तविक अनुभवांचा आणि संघर्षाचा आपल्या स्वतःच्या ट्रेडच्या आणि करिअरच्या ध्येयांशी संबंध जोडून योग्य दिशा ठरवावी.
  • प्रश् 2: माजी विद्यार्थ्यांना किती संबंधित प्रश्न विचारणे आवश्यक आहे?
    उत्तर: करिअरचे मार्ग, आव्हाने किंवा कौशल्याच्या गरजांबद्दल किमान दोन संबंधित प्रश्न विचारणे आवश्यक आहे.
  • प्रश् 3: माजी विद्यार्थ्यांच्या यशाच्या कथेतून आपण काय शोधले पाहिजे?
    उत्तर: आपण अंगीकारू शकू अशी एक नवीन रणनीती किंवा सवय शोधली पाहिजे.
  • प्रश् 4: कार्यक्षेत्रात काम करताना कशाचे पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते?
    उत्तर: सुरक्षिततेच्या नियमांचे आणि तांत्रिक कौशल्यांचे पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.
  • प्रश् 5: प्रशिक्षणार्थ्यांची सर्वात सामान्य चूक कोणती असते?
    उत्तर: फक्त पुस्तकातील ज्ञानावर अवलंबून राहणे आणि प्रत्यक्ष कामाचे वास्तव किंवा शंका न विचारणे ही सामान्य चूक असते.
  • प्रश् 6: उद्योगांना सध्या कशाची प्रकर्षाने आवश्यकता असते?
    उत्तर: उद्योगांना तांत्रिक कौशल्यासोबतच योग्य सॉफ्ट स्किल्स आणि नवीन कौशल्यांची आवश्यकता असते.
  • प्रश् 7: अपयशाच्या बाबतीत कोणती वृत्ती ठेवली पाहिजे?
    उत्तर: अपयशाने खचून न जाता त्यातून शिकून पुढे जाण्याची (Growth Mindset) वृत्ती ठेवली पाहिजे.
  • प्रश् 8 (तर्क आधारित): माजी विद्यार्थ्यांच्या मार्गदर्शनामुळे नवीन प्रशिक्षणार्थ्यांचा आत्मविश्वास कसा वाढतो?
    उत्तर: प्रत्यक्ष कार्यक्षेत्रातील आव्हाने आणि त्यावर मात करण्याचे उपाय माजी विद्यार्थ्यांकडून समजल्यामुळे प्रशिक्षणार्थ्यांची भीती दूर होते आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.

गृहपाठ

  • आपल्या ट्रेडशी संबंधित एका यशस्वी माजी विद्यार्थ्याची (Alumni) यशोगाथा लिहून आणा.
  • आगामी सत्रामध्ये विचारण्यासाठी करिअर आणि कौशल्याशी संबंधित तीन नवे प्रश्न तयार करून नोंदवहीत लिहून आणा.

Based on the DGT curriculum and NIMI books — for ITI trainees and instructors.